Hakem Atama Süreçleri, Hakeme Itiraz Usulü ve IBA Çatışma Listesi Uygulaması

Hakem seçimi, tahkimin stratejik zirvesidir: Heyetin kompozisyonu, delil değerlendirmesinden dil yaklaşımına kadar sürecin her katmanını etkiler. Bu analizde atama ve itiraz rejimi ayrıntılı incelenmektedir.

1. Taraf Hakemi Stratejisi

Taraf hakemi salt "kendi sesi" değildir; heyet içi ikna, başkan seçimi süreci ve dilinde eşitlik ilkeleri hakemin seçimini fiilen belirler. Uzmanlık, dil, hukuk sistemi tecrübesi (civil law vs. common law), uyuşmazlık değerine uygun yönetim kapasitesi ve beyanında arıza olmayacak temizlik temel kriterlerdir.

2. Bağımsızlık ve Tarafsızlık Beyanı

• Hakem adayları yazılı beyan verir; bu beyan yargılama boyunca güncellenme yükümlülüğü taşır (MTK m. 10; ICC art. 11).
• Beyanın kapsamı: taraflar, vekiller, ortak tahkim uyuşmazlıkları, ekonomik ilişkiler, yakın bağlar ve hukuki ya da ailevi bağlantılar.

3. IBA Çatışma Listesi

• Kırmızı liste: Tarafsızlık makul kuşku uyandıran ilişkiler — itiraz kaçınılmazdır.
• Turuncu liste: İfa sırasında büyüyen çıkarlar — beyan edilmesi zorunlu; itiraz ihtimali konuya göre değişir.
• Yeşil liste: Bağımsızlığı makul kuşkuyla sarsmayan uzak bağlantılar — itiraz zemini zayıftır.

4. Itiraz Usulü ve Süresi

• Itiraz, gerekçeli ve yazılı olarak; kurum kurallarında öngörülen süre içinde yapılmalıdır (ICC art. 14: 30 gün; MTK m. 13: 30 gün).
• Süre, itiraz sebebinin öğrenilmesi ile işlemeye başlar; öğrenme tarihi belgelenmelidir.
• Kurum kararı bağlayıcıdır; MTK'da hakemin görevinden alınması talebi mahkemeye yapılır ve karara karşı kanun yoluna başvurulabilir.

5. Atama Yardımı ve Mahkeme Yetkisi

Anlaşmazlık hâlinde: kurumsal tahkimde kurum, ad hoc tahkimde MTK m. 7/A'ya göre asliye hukuk mahkemesi atamayı yapar. Mahkeme atamalarında yalnızca usuli uygunluk denetlenir; esasa ilişkin gerekçe aranan bir inceleme değildir.

Sonuç

Atama ve itiraz rejimi, tahkimin güvenilirliğini belirleyen en ince ayarlardır. Hakem seçimi ve itiraz stratejisi için randevu talep edebilirsiniz.